چمدان خبر – مرتضی یگانه: میزگرد تخصصی بومگردی با حضور سه تن از فعالان این حوزه در تحریریه «چمدان خبر» برگزار شد؛ نشستی که در آن، فعالان بومگردی از تجربههای میدانی خود گفتند و چالشهایی مانند نبود تعریف روشن از بومگردی، فشارهای فرهنگی و اجتماعی، رقابت نابرابر با مراکز غیرمجاز، مشکلات زیرساختی و غیبت حمایتهای مؤثر دولتی را تشریح کردند.
به گزارش چمدان خبر، این میزگرد با حضور مسعود اسدی، مدیر اقامتگاه بومگردی «بام» در روستای فریزی، صادق کاظمیان، مدیر اقامتگاه بومگردی ارگ رادکان و رئیس پیشین جامعه بومگردیهای خراسان رضوی، و حسینی، مدیر بومگردی بام بوژان، برگزار شد و محور اصلی آن بررسی این پرسش بود که آیا همجواری با مشهد یک ظرفیت برای بومگردیهای اطراف است یا به تهدیدی جدی تبدیل شده است.
نزدیکی به مشهد برای بومگردیهای اطراف بیشتر تهدید است تا فرصت
مدیر بومگردی بام با اشاره به تجربه فعالیت خود در روستای فریزی گفت: اقامتگاه بومگردی بام با ۲۱ سوئیت، ۸۰ تخت، رستوران و باشگاه سوارکاری پس از حدود سه سال و نیم آمادهسازی، از ابتدای سال ۱۴۰۴ بهصورت رسمی فعالیت خود را آغاز کرده است. او افزود: تمامی سوئیتها امکانات هتلی دارند و حتی مجوز تغییر کاربری به متل نیز اخذ شده است.
وی با اشاره به تعامل با جامعه محلی بیان کرد: قصد داشتیم فروشگاهی برای عرضه محصولات روستا راهاندازی کنیم، اما استقبال ساکنان روستا برای فروش مستقیم محصولات لبنی، کشاورزی و دامی باعث شد از این تصمیم صرفنظر کنیم تا سود فروش به خود روستاییان برسد. اسدی این موضوع را یکی از آثار مثبت استقرار بومگردی در روستا دانست.
مسعود اسدی با انتقاد از شرایط فرهنگی و اجتماعی اطراف مشهد تصریح کرد: نزدیکی به مشهد برای بومگردیهای اطراف بیشتر تهدید است تا فرصت. او افزود: گردشگری که از شهر خارج میشود به دنبال طبیعت، شادی و آرامش بدون استرس است، اما فراهمکردن این فضا در اطراف مشهد بسیار دشوار شده است.
او ادامه داد: زمانی که گروهی با برنامههای خاص خود وارد اقامتگاه میشوند مشکلی ایجاد نمیشود، اما اگر گروهی بخواهد فضای شادتری داشته باشد، استرس اعتراض و برخورد وجود دارد. اسدی گفت: این وضعیت باعث شده نتوانیم حدود ۸۰ درصد از متقاضیان را پذیرش کنیم، در حالی که کویر به دلیل آزادی بیشتر، برای گردشگران جذابتر شده است.
نه متولیان میدانند بومگردی چیست، نه گردشگر!
صادق کاظمیان در ادامه میزگرد با تأکید بر خلط مفهوم بومگردی گفت: امروز با ساختاری شترگاوپلنگی مواجه هستیم که نه متولیان میدانند بومگردی چیست، نه گردشگر، نه جامعه محلی و نه حتی دولت و آژانسها. او افزود: بومگردی بهاشتباه بهعنوان گردشگری ارزان معرفی شد، در حالی که یکی از پرهزینهترین اشکال گردشگری است.
مدیر اقامتگاه بومگردی ارگ رادکان با اشاره به تجربه خود اظهار کرد: مواد غذایی و محصولات محلی که در بومگردی ارائه میشود، کیفیت بالایی دارد و هزینه تولید آن در روستا بیشتر از شهر است، اما همچنان انتظار قیمت پایین وجود دارد. کاظمیان تأکید کرد: قرار بود بومگردی محلی برای معرفی فرهنگ، آداب، پوشش، گویش و غذای ایرانی باشد، اما صدور بیضابطه مجوزها این مفهوم را تضعیف کرد.
او با انتقاد از روند صدور مجوزها بیان کرد: بومگردی تبدیل به سادهترین و دمدستترین مجوز گردشگری شد، بدون آنکه آموزش و نظارت کافی وجود داشته باشد. وی افزود: بسیاری از مجموعههایی که امروز با نام بومگردی فعالیت میکنند، تنها جای خواب هستند و هیچ نشانی از فرهنگ بومی ندارند.
کاظمیان با اشاره به چالشهای زیرساختی گفت: مشکلاتی مانند برق، آب، آنتندهی و بهداشت، فعالان بومگردی را تحت فشار قرار داده است، در حالی که فلسفه اصلی این اقامتگاهها بازتعریف نشده است. او نزدیکی به مشهد را یک ظرفیت بالقوه دانست و افزود: این ظرفیت زمانی بالفعل میشود که تعریف بومگردی روشن باشد و گردشگر خارجی وارد کشور شود.
نقش موسیقی در رضایت گردشگران
در ادامه میزگرد، حسینی، مدیر بومگردی بام بوژان، با تأکید بر نقش موسیقی در رضایت گردشگران گفت: وقتی امکان پخش موسیقی شاد وجود نداشته باشد، طبیعی است که بخشی از متقاضیان به سمت باغها و خانههای اجارهای بروند. او افزود: قطعی برق در سال گذشته باعث شد میهمانان تمایل کمتری برای ماندگاری داشته باشند.
وی نبود نظارت بر خانههای روستایی و اجارههای ساعتی را یکی از مهمترین مشکلات دانست و تصریح کرد: این مراکز غیرمجاز رقیب مستقیم بومگردیها هستند و نفع اقتصادی را میبرند، اما بدنامی آن برای بومگردیها باقی میماند.
حسینی با اشاره به هزینههای سنگین انرژی گفت: قبض برق ۲۲ میلیون تومانی و گاز ۱۸ میلیون تومانی، بومگردیها را به مرز تعطیلی رسانده است. او خواستار حمایت دولت، تبلیغات هدفمند توسط میراث فرهنگی، استفاده سازمانهای دولتی از ظرفیت بومگردیها و ارائه تسهیلات برای نصب پنلهای خورشیدی شد.
در پایان این میزگرد، هر سه فعال بومگردی بر این نکته تأکید کردند که تا زمانی که فلسفه بومگردی بهدرستی تعریف نشود، نظارت بر مراکز غیرمجاز انجام نگیرد و همه ذینفعان گردشگری به یک فهم مشترک نرسند، بومگردیها همچنان میان ظرفیت و تهدید معلق خواهند ماند.