مدیرکل دفتر بازاریابی و توسعه گردشگری خارجی وزارت میراث فرهنگی علت کاهش محسوس گردشگران ورودی در ماه های اخیر را انتشار اخبار با مضمون بیثباتی در منطقه و ناآرامیهای داخلی عنوان کرد.
مسلم شجاعی، مدیرکل دفتر بازاریابی و توسعه گردشگری خارجی وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در گفتگو با چمدان خبر با اشاره به افت گردشگری خارجی در سال ۱۴۰۴ گفت: آنچه سبب شده با کاهش محسوس گردشگران ورودی مواجه شویم، بیش از هر چیز به اخباری بازمیگردد که از بیثباتی در منطقه و ناآرامیهای داخلی مخابره شده است؛ اخباری که از هفتم سپتامبر آغاز شد و به مرور با بزرگنمایی رسانههای خارجی، تصویری ناپایدار از ایران در افکار عمومی جهان ایجاد کرد.
وی افزود: انتشار مستمر این اخبار موجب شد پیامهای مثبت از ایران کمتر دیده شود و در نتیجه بسیاری از تورهای ورودی لغو شدند. همین مسئله به شکل مستقیم خود را در آمارها نشان داده است؛ بهگونهای که تنها در ماه گذشته نسبت به دیماه ۱۴۰۳ با کاهش ۳۰ درصدی گردشگر خارجی مواجه بودهایم.
شجاعی با اشاره به وضعیت شهر مشهد پس از ناآرامی های دی ماه اظهار کرد: حتی در حوزه گردشگری زیارت که معمولاً آخرین بخشی است که از بحرانها آسیب میبیند، شاهد کاهش ورودیها هستیم؛ البته این روند به معنای توقف کامل نیست و اما افت آن نیز قابل توجه است.
وی تأکید کرد: ادامهدار بودن شرایط بیثباتی، تصمیمگیری را برای دولت و بخش خصوصی دشوار میکند؛ زیرا در فضایی که افق روشنی از ثبات دیده نمیشود، امکان برنامهریزی جدی و بلندمدت کاهش مییابد.
مدیرکل دفتر بازاریابی و توسعه گردشگری خارجی با بیان اینکه بخش خصوصی بیشترین فشار را متحمل شده است، گفت: بسیاری از آژانسها و فعالانی که در حوزه تورهای ورودی فعالیت میکردند، با موج کنسلیها مواجه شدهاند. این شرایط برای فعالانی که تمام ظرفیت خود را بر جذب گردشگر خارجی متمرکز کرده بودند، بسیار سخت است.
وی در ادامه با اشاره به آمارهای سال گذشته تصریح کرد: در سال ۱۴۰۳ حدود ۷ میلیون و ۴۰۰ هزار گردشگر ورودی به کشور داشتیم و در دهماهه ابتدایی 1404 نیز ۵ میلیون و ۶۰۰ هزار گردشگر وارد ایران شدند. با وجود ظرفیتهای گسترده ایران در حوزههای متنوع گردشگری، این ارقام برای کشوری با داشتههای تاریخی، فرهنگی، طبیعی و مذهبی ایران پایین است. به گفته شجاعی، تنها شهر مشهد ظرفیت پذیرش سالانه میلیون ها گردشگر خارجی را دارد و در سطح ملی نیز میتوان به اعداد بالای 40-30 میلیون گردشگر در سال اندیشید.
او افزود: البته باید واقعبین بود برای کشوری که در آن جنگ رخ داده یا سایه ناامنی بر منطقه حاکم بوده، این آمار چندان نامطلوب محسوب نمیشود. با این حال، در مقایسه با سال گذشته اکنون حدود ۱۰ درصد کاهش را تجربه میکنیم. هنوز بخشی از گردشگران، بهویژه از کشورهای همسایه، با هدف بهرهمندی از خدمات گردشگری سلامت وارد ایران میشوند، اما حتی در دو محصول زیارت و سلامت که معمولاً دیرتر آسیب میبینند، همزمان با ناآرامی های دی ماه 1404 روندها کاهشی است.
شجاعی هشدار داد: تداوم این وضعیت میتواند در بلندمدت تبعات جدی داشته باشد. اگر آژانسهایی که پیشتر بیماران را برای درمان به ایران اعزام میکردند، حتی برای یکبار تجربه کشورهای دیگر را جایگزین کنند، تضمینی وجود ندارد که دوباره به بازار ایران بازگردند. این موضوع میتواند به تدریج سهم ایران از بازار گردشگری سلامت منطقه را کاهش دهد.
وی در بخش دیگری از این گفتگو به اقدامات حمایتی وزارتخانه اشاره کرد و گفت: در سال ۱۴۰۴ برای نخستینبار ۱۰۰ درصد هزینه حضور در نمایشگاههای منتخب بینالمللی از سوی وزارتخانه پرداخت شد. در طول سال نمایشگاه گردشگری متعددی در جهان برگزار میشود و ما در شورای سیاستگذاری نمایشگاه خارجی براساس شرایط کشور و صنعت گردشگری تصمیم میگیریم که در کدام رویدادها حضور داشته باشیم. در شرایط فعلی تمرکز اصلی ما بر بازار کشورهای همسایه است کشورهایی که بیشترین سهم را در ارسال گردشگران زیارت و سلامت به ایران دارند.
به گفته وی، وزارتخانه امسال مدیریت فضا و طراحی غرفهها را در نمایشگاههای منتخب مستقیماً برعهده گرفت و از مجموعههای بخش خصوصی که در جریان تحولات اخیر آسیب دیده بودند دعوت کرد تا در این رویدادها حضور یابند. در سالهای گذشته بخش خصوصی باید بین ۳۰ تا ۴۰ درصد هزینهها را پرداخت میکرد، اما امسال تنها هزینههای ترانسفر و اقامت برعهده آنها گذاشته شد.
شجاعی با اشاره به حضور ایران در نمایشگاههایی همچون فیتور اسپانیا، امیت ترکیه و سیایتی ای چین گفت: در این رویدادها نیز با همین مدل حمایتی شرکت کردیم و از فعالان بخش خصوصی خواستیم در کنار وزارتخانه حضور داشته باشند.
او تأکید کرد: دو مأموریت اصلی ما معرفی ایران و جذب گردشگر خارجی است، اما در شرایط فعلی یک اولویت جدیتر نیز وجود دارد و آن مراقبت از بخش خصوصی است.
وی خاطرنشان کرد: فعالان گردشگری ورودی نیروهای متخصصی در اختیار دارند که با کاهش مسافر ممکن است به ترک این حوزه فکر کنند. بازگرداندن این نیروها در صورت خروج از بازار بسیار دشوار خواهد بود. بنابراین باید از این بخش پولآور که ارزآوری مستقیم برای کشور دارد، حمایت شود تا بتواند از این دوره عبور کند.
مدیرکل دفتر بازاریابی و توسعه گردشگری با اشاره به محدودیتهای دولت گفت: شرایط مالی دولت نیز دشوار است، اما باید با سازوکارهای درست از ظرفیتهای موجود برای حمایت از این صنعت استفاده کرد. موضوع سایه جنگ و ناآرامیها مسئلهای فراتر از گردشگری است؛ در صورت افزایش ثبات و احساس امنیت، ایران میتواند مقصد اصلی گردشگران منطقه و جهان باشد.
وی در پایان هشدار داد: در صورت تداوم شرایط فعلی، کشورهایی مانند ترکیه، امارات، ازبکستان، عمان، اردن و … بهعنوان رقبای جدیتری برای ایران مطرح خواهند شد و سهم بیشتری از بازار منطقه را جذب خواهند کرد.
شجاعی تأکید کرد: مهمترین اقدام امروز و در کوتاه مدت، حمایت از بخش خصوصی و کمک به حفظ حیات آن است؛ چراکه در زمان بهبود شرایط، این فعالان و پلتفرمها هستند که گردشگران را به ایران بازمیگردانند. از این رو در دوره سخت کنونی باید بیش از هر زمان دیگری مراقب بخش خصوصی گردشگری باشیم تا بتوانیم با بازگشت ثبات، دوباره به مسیر رشد بازگردیم.