یکم آذرماه، هر ساله بهانهایست برای پرداختن به سیمای عروس فلات مرکزی ایران و امسال نیز کوشندگان مدنی شهر با مجموعه برنامههایی از جمله «شب اصفهان» یا گردهماییهای فرهنگی، معماری و محیطزیستی به بازنمایی تاریخ و فرهنگ این شهر و البته چالشهایش بپردازند.
سال ۱۳۸۴ شورای اصفهان شناسان با رای اکثریت، روز «یکم آذر» هر سال را بهعنوان «روز نکوداشت اصفهان» گزینش و تصویب کرد.
یکم آذر، هنگامهای برای بازنمایی جلوههای فرهنگی، هنری و تاریخی اصفهان و در عین حال واکاوی فرصتها و چالشهای آن است تا با هماندیشی و گفتو گو در مسیر توسعه پایدار قدم بردارد.
این روز در حافظه و تجربه جمعی مردم این شهر، جایگاهی ریشهدار و ماندگار دارد؛ روزی که ساختارهای رسمی نقشی در تثبیت آن نداشتهاند اما ماهیت مردمی و خودانگیخته آن، وجه قدرتمند مانایی و محبوبیت آن در میان اقشار فرهیخته، فرهنگی و دانشگاهی است.
از آنجا که در انتخاب این روز، مردم نقش پررنگی داشتهاند، به دور از دخالتهای حاکمیتی همواره در سالهای گذشته ارج نهاده شده و نه با بخشنامه و برنامههای رسمی ، بلکه به طور خودجوش توسط کنشگران مدنی اعم از فرهنگی، هنری و محیط زیستی در قالب گردهماییها، برنامههای آیینی، تورهای روایتگری و حتی جمعهای کوچک و محلی برگزار و پاس داشته شده است.
به واقع این روز بهانهای است برای پرداختن به هر آنچه اصفهان را در عرصههای گوناگون بالنده و شهره کرده و از سویی آسیبشناسی مسائلی که پایداری اصفهان را دچار لکنت کرده است با این انگیزه که با باز نمایی ابعاد گوناگون، گفتمان را در راستای چارهاندیشی در سطوح گوناگون از کارشناسان تا مسوولان تسری بدهد.
با این تفسیر اهمیت یکم آذر بیش از آنکه در گذشته این شهر ریشه داشته باشد، در کنش اجتماعی امروز شهروندان اصفهان معنا پیدا میکند.
این خودجوشی، نشاندهنده سطحی از تعهد اجتماعی است که شهروندان نسبت به شهر خود احساس میکنند؛ تعهدی که فراتر از مرزهای ساختار رسمی حرکت میکند و بیانگر باور مردم به اهمیت حفظ هویت و آینده اصفهان است.
یکم آذر در واقع به بستری تبدیل شده است برای اینکه همه دوستداران اصفهان از هنرمندان و فعالان فرهنگی گرفته تا دانشجویان، انجمنهای مردمنهاد و شهروندان عادی به شیوههای گوناگون از شهرشان سخن بگویند؛ آن را ستایش کنند، برایش احساسات مشترک بسازند و در عین حال با صدای بلند درباره مسائلش گفتوگو کنند.
در روزهایی که مشارکت اجتماعی یکی از مهمترین نیازهای شهرهای بزرگ است، یکم آذر نمونهای موفق از قدرت حرکتهای فرهنگی مردمی بهشمار میرود؛ حرکتی که بدون تکیه بر ساختار رسمی اما با اتکا به فرهنگ مشترک و تجربه زیسته شهروندان این خطه زنده و پویاست و رنگ فراموشی نمیپذیرد.
از شبهای بخارا تا شبهای اصفهان
امسال نیز چون هرساله به مناسبت پاسداشت روز اصفهان و هفته نکوداشت این شهر تاریخی، مجموعهای از برنامهها در نقاط مختلف شهر برگزار میشود.
«همایش روز نکوداشت اصفهان» هر ساله پای ثابت برنامههای گرامیداشت این روز است که با مشارکت سازمانهای مردم نهاد حوزه میراثفرهنگی، محیطزیست و معماری و برخی دانشگاهها برگزار میشود و امسال نیز طبق روال هر سال، پانزدهمین دوره آن در شامگاه ششم آذر برگزار خواهد شد.
«شب اصفهان» نیز از سری «شبهای بخارا» به همت علی دهباشی و جمعی از اصفهانشناسان به میزبانی یکی از نهادهای فرهنگی شهر از جمله برنامههایی ست که به فرخندگی روز اصفهان ،شامگاه سیام آبان برگزار خواهد شد.
از دیگر برنامههای نکوداشت روز و هفته اصفهان ، رونمایی «دانشنامه اصفهان» است که توسط پژوهشگران حوزههای فرهنگی،تاریخی و اجتماعی شهر تدوین شده و در حال افزودن مدخلهای گستردهتری از وجههای گوناگون شهر است و پنجم آذر در کتابخانه مرکزی به پاسداشت روز اصفهان معرفی خواهد شد.
همچنین، رونمایی و گفتوگو درباره کتاب «پایداری ایرانی» با حضور فعالان حوزه محیط زیست و علاقهمندان آن، در یکی دیگر از پاتوقهای فرهنگی شهر در پردیس سینمایی سیتی سنتر اصفهان در تاریخ یکم آذر برگزار خواهد شد.
گردهمایی در دانشگاه هنر اصفهان و در عمارت توحید خانه یکی دیگر از برنامههاییست که به فرخندگی روز اصفهان چهارم آذر برگزار میشود و به موضوعات شهرسازی و زایندهرود پرداخته خواهد شد.
به گزارش ایرنا، احداث باروی اصفهان در دوران رکنالدوله دیلمی با آغاز برج قوس یا همان آذر همزمان بوده و بعدها در عصر صفوی نیز، آذر، زمان آغاز ساخت بازار قیصریه قرار گرفت؛ این پیوند زمانی و معماری در نهایت در نماد شهر نیز جلوه یافت.
سالها پیش، عباس بهشتیان، دوستدار و پژوهشگر اصفهان، نخستینبار پیشنهاد کرد که نگاره منقوش بر سردر قیصریه ـ شمایلی برگرفته از صورت فلکی قوس ـ بهعنوان نماد اصفهان شناخته شود.
پس از او، دکتر لطفالله هنرفر، اصفهانشناس برجسته، این دیدگاه را تقویت کرد و نشان قوس را بهعنوان نماد هویتی شهر تاریخی اصفهان پیشنهاد داد.
این پیشنهادها سرانجام در سال ۱۳۸۴ به ثمر نشست؛ زمانی که شورای اصفهانشناسان با رأی اکثریت، یکم آذر را «روز نکوداشت اصفهان» و نقش قوس قیصریه را نماد رسمی شهر برگزید.